Cùng Là Món Sắn (hay còn gọi là Khoai Mì) 2007/12/05 11:05
Với nhiều người, những hồi ứcvề sắn có thể viết thành nhiều chương hồi, có chổ dành cho kỷ niệm vui, ngọt ngào, có chỗ là dấu ấn về một thời gian khó... Nhưng đến thế kỷ 21 này, sắn quay trở lại khuynh đảo các món quà nơi Thành Phố, cũng là một sắc màu văn hoá ẩm thực thú vị.
Những người sinh trước những năm 70, bữa cơm độn sắn vừa là niềm mong ước lại vừa là nổi kinh hoàng. Nhìn thấy bà chị cả lễ mễ bê cái nồi gang đen sì lên, cả đám trẻ con sà ngay xuống. Yên tâm là vẫn có bữa cơm, nhưng khi ăn, rồi ăn xong thì tha hồ mà khó chịu. Cơm độn sắn thường rất nồng, khô và rời rạc. Dịch vị hình như cũng tiết ra ít hơn khi ăn cơm độn sắn. Có lẽ vì vậy mà cái đói cũng không đánh bật được cảm giác ăn cơm mà như nhai rơm. Có bữa, lượng sắn quá nhiều hay do chị cả "chia cơm" không chuẩn, đứa nào ăn phải bát cơm toàn sắn thì thế nào cũng phải chịu cảm giác lâng lâng say sắn. Đó là một sự chênh vênh như bị cảm, ruột nóng và luôn trong tình trạng muốn uống nước thaật nhiều.
Nhưng nhiều bà mẹ đã biết chế biến thành những món khác để dấu ấn mạnh trong lòng các con. Bánh sắn hấp nhân đỗ xanh thịt mỡ là một. Nhưng đó là bữa tiệc chỉ xuất hiện 1 năm đôi ba lần. Để khi nào thấy mẹ bê rổ bánh trắng lấp ló sau lượt bột đổ vàng óng thì không đứa nào tránh khỏi tiết nước miếng. Thoạt nhìn bánh sắn giống bánh dầy, nhưng ăn kém dẻo hơn. Cái đặc biệt của món bánh sắn là hương thơm dìu dịu, nếu so với món cơm độn sắn thì quả là một trời một vực. Bánh sắn có nhân đỗ xanh và thịt mỡ ướp hành, giống hệt nhân bánh chưng ngày Tết. Cái hấp dẫn bọn trẻ hơn là lớp bột đỗ tơi mịn phủ bên ngoài tấm bánh. Bánh ăn nguội, không có vị ngấy của lớp mỡ chống dính bên ngoài như bánh dầy nhưng lại béo ngậy của mỡ chín nục từ bên trong.
Những người sinh trong những năm 70 còn được nếm trải dư vị của thiếu ăn. Có những inh viên miền xuôi có người nhà đi làm kinh tế vùng núi, mỗi dịp nghỉ hè lên thăm người thân đều thích mê tơi nồi sắn luộc của dì, của thím. Những tâm sự thật lòng là ăn sắn 3 ngày không thấy chán. Và khi trở lại Hà Nội thấ nào cũng phải vạt thêm một khoản vườn sắn mang theo cho chúng bạn để làm thành một bữa tiệc liên hoan thịnh soạn cho cả tầng của ký túc xá.
Và không ít người nhớ như in cảnh trời mưa sầm sập đến thì phải nhanh tay với đống sắn khô lừng lững góc nhà, khẩu phần ăn của người với đàn lợn. Sắn khô mà gặp nước mưa thì chỉ mấy hôm lên meo hết cả, có trời mà ăn được.
Ngay giữa Hà Nội bây giờ, không khó kiếm những món quà quê giãn dị. Người bán hàng rất biết tận dụng cái thú ăn quà của người Thành Phố để chiều lòng suốt cả bốn mùa Xuân, Hạ, Thu và Đông. Cho nên mới có chuyện ngược đời, có bà cụ già thích ăn sắn luộc mà không mua được ở quê, mỗi lần về nhà thăm mẹ cô con gái lại nhớ mua túi sắn luộc mang từ Hà Nội về biếu mẹ...
Ấy là những củ sắn trắng ngấn trắng ngần, cắt thành từng khúc bằng nhau chằn chặn, nở bung và bở đỗ, mùi sắn thơm ngậy quyện với mùi dừa xiêm càng béo và quyến luyến khứu giác khách hàng. Sắn xếp đều trong chõ, lúc nào cũng bốc hơi nghi ngút. Kỹ thật luộc, hấp sắn của người bán hàng quả là siêu đẳng vì chẳn có củ nào là nát hay rắn. Tất cả đều vừa tới, ăn một lại muốn ăn hai. Có lẽ vì vậy, cái bà cụ nọ lại càng mê sắn hơn. Có đợt maư bão về thăm mẹ, cô con gái không tìm đâu ra hàng sắn luộc nên không mua được, bà cụ làm mặt giận mấy ngày. Quả đúng là một già một trẻ bằng nhau...
Ngày càng có nhiều hàng sắn luộc kiểu ấy. Người thì gánh rong, người đặt trên xe đẩy. Họ miệt mài đi giữa những con phố đông đúc hay cần mẫn rao hàng trong các khu tập thể cao tầng. Mỗi ngày cuốc bộ mười lăm cây số với cái chõ sắn nặng trĩu, vậy mà chỉ cần khách hàng ới một tiếng rồi mang vài nghìn xuống mua một hai miếng sắn, không người bán hàng nào không nở nụ cười tươi. Không cười sao được. Vì chỉ nơi phố phường đông đúc này công đi bộ mới được giá thế - bao giờ cũng lasĩ vài lần.
Không chỉ có sắn nóng bở tung, sắn luộc Thành Phố còn có loại vàng dẻo ăn nguội cực kỳ hấp dẫn. Miếng sắn cắt ra trong như miếng thạch, cắn vào dẻo quẹo và vị ngọt đậm. Khó nhận rõ cái cảm giác nóng ruột hay bị say của loại sắn này. Có lẽ vì vậy mà món quà chiều này được ưu tiên nhất mực.
Sắn...sắn... Có lẽ sẽ mãi gắn bó, đồng hành với chúng ta trong cuộc sống ngày càng bận rộn.